روز جهانی اسکیزوفرنی؛ تأکید بر آگاهی، تشخیص زودهنگام و کاهش انگ اجتماعی

به گفته دکتر گرمابی، عضو هیأت علمی و رئیس مرکز تحقیقات علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، یکی از باورهای نادرست شایع درباره اسکیزوفرنی، اشتباه گرفتن آن با «چند شخصیتی بودن» است؛ در حالی که این تصور نادرست از برداشت اشتباه از واژه schizophrenia ناشی شده و این بیماری اساساً به اختلال در ادراک واقعیت، تفکر و پردازش شناختی مربوط می‌شود، نه وجود چند شخصیت مستقل.

وی افزود: فرد مبتلا به اسکیزوفرنی ممکن است دچار توهم شنیداری، باورهای نادرست، اختلال در تفکر، کاهش انگیزه، کناره‌گیری اجتماعی و مشکلات شناختی شود که می‌تواند عملکرد تحصیلی، شغلی و روابط اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد.
این عضو هیأت علمی با اشاره به یافته‌های علوم اعصاب گفت: اسکیزوفرنی تنها یک اختلال روان‌شناختی نیست، بلکه با تغییرات عملکردی و ساختاری در شبکه‌های عصبی مغز همراه است. عدم تعادل در سیستم‌های نوروترنسمیتری به‌ویژه دوپامین و گلوتامات نقش مهمی در پاتوفیزیولوژی بیماری دارد؛ به‌گونه‌ای که افزایش فعالیت دوپامین در مسیر مزولیمبیک با علائم مثبت مانند توهم و هذیان و کاهش آن در قشر پیش‌پیشانی با علائم منفی و اختلالات شناختی مرتبط است.

وی ادامه داد: همچنین اختلال در گیرنده‌های NMDA، کاهش هماهنگی شبکه‌های مغزی، التهاب عصبی، استرس اکسیداتیو و اختلالات ریتم سیرکادین و خواب نیز در بروز یا تشدید علائم نقش دارند و نشان می‌دهند که این بیماری حاصل تعامل پیچیده عوامل ژنتیکی، عصبی و محیطی است.

دکتر گرمابی با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام تصریح کرد: شروع بیماری معمولاً تدریجی است و تغییراتی مانند انزوای اجتماعی، بدبینی شدید، افت عملکرد تحصیلی یا شغلی، بی‌تفاوتی عاطفی، اختلال خواب، گفتار نامنسجم یا شنیدن صداهای غیرواقعی از علائم هشداردهنده محسوب می‌شود و ارزیابی تخصصی توسط روان‌پزشک ضروری است.
وی افزود: اسکیزوفرنی یک اختلال مزمن اما قابل‌کنترل است و تشخیص زودهنگام، درمان دارویی، روان‌درمانی و حمایت خانوادگی می‌تواند به‌طور قابل توجهی کیفیت زندگی بیماران را بهبود دهد.

این عضو هیأت علمی تأکید کرد: جامعه بیش از هر زمان به آگاهی و کاهش انگ اجتماعی نیاز دارد، زیرا بسیاری از مبتلایان نه فقط به دلیل بیماری، بلکه به علت قضاوت‌های نادرست و طرد اجتماعی آسیب می‌بینند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: به مناسبت روز جهانی اسکیزوفرنی، لازم است با نگاهی آگاهانه‌تر، انسانی‌تر و مبتنی بر دانش، به سلامت روان و افراد درگیر با این اختلال نگاه شود.